Op 4 september 2026 organiseert VISU-lid Marlise Rijks samen met de Werkgroep de Zeventiende Eeuw, de Werkgroep de Achttiende Eeuw en de VNVNG voor het eerst samen een jaarcongres, met als thema Vroegmoderne ecologieën. Het doel is de bredere vroegmoderne gemeenschap bijeen te brengen en gedachten uit te wisselen over de complexe relaties tussen mensen en niet-mensen binnen ecologische netwerken in de vroegmoderne periode (ca. 1500–1850), en de representaties daarvan. Hoe verhielden vroegmoderne menselijke samenlevingen zich tot natuurlijke bronnen, landschappen, niet-menselijke dieren en planten? Welke ideeën bestonden er over evenwicht, duurzaamheid, verstrengeling, uitbuiting en extractie? En hoe werden deze ideeën verbeeld in literatuur, kunst, ambacht, filosofie, wetenschap, religie, recht en politiek?’
Programma
9.00-09.45: inloop met koffie en thee
09.45-10.00: Welkom
Congrescommissie (Marlise Rijks, Marrigje Paijmans, Karen Hollewand, djoeke van Netten)
en Rubenshuis (Klara Alen)
10.00-10.50: Keynote-lezing
Tim Soens
Gedaan met de Kleine IJstijd. Voorbij de mythe van een opstandige natuur
11.00-12.30: parallelsessies I
Panel IA: De dialoog tussen mens en milieu
Femke Kramer
Ecolinguïstiek. Op zoek naar veelstemmigheid in vroegmodern natuurdiscours
Freya Sierhuis
Ice, disaster, and nature’s revenge. Arctic exploration and environmental resistance in early modern literature
Ronald van Velzen
Ziekte, koloniale macht en verzet. Een onderzoek naar ziekteverspreiding in zeventiende-eeuws Taiwan.
Panel IB: De geschiedenis van het oor vanuit ecologisch perspectief
Ruben Verwaal
Doorluchtige oren. Een ecologie van doofheid, het gehoor en subtiele vochten
Renée Vulto
Het ‘koloniale oor’. Akoestisch kolonialisme in 18e-eeuws Suriname
Leendert van der Miesen
Horen als een vis. Het achttiende-eeuwse debat over het gehoor van vissen
12.30-13.45: lunch, tuin + Rubens centre, ALVs (12.40-13.10, 13.10-13.40)
13.45-15.15: parallesessies II
Panel IIA: Koloniale netwerken
Anna Bruins
Geplant. Mens, niet-mens, en min-of-meer mens op de plantages van de VOC, 1600-1700
Jonas Danen
De Hortus Batavus Novus. Tuinen, Ecologische Vertaling en Koloniale Infrastructuren in Nieuw-Nederland
Renske Elk
Het globale en koloniale zeventiende-eeuwse planten netwerk van Willem III & Mary II
Panel IIB: Kennis
Britt Dams
Relaties onder druk. Planten en dieren tussen lokale kennis en koloniale ordening in zeventiende-eeuws Brazilië
Steff Nellis
Walvisachtige spektakel. Aangespoelde walvissen en de affectieve kenniseconomie in de vroegmoderne Nederlanden
Anna-Luna Post
De ecologie van hondsdolheid. Kennis en bestrijding in de stedelijke omgeving
15.15-15.45: koffie en thee
15.45-17.15 parallelsessies III
Panel IIIA: Kunst
Malou Bozec
Schitteringen aan het oppervlak van de Noordzee: mariene fauna, ecologie en economische potenties in de kunst (1650-1750)
Zoë Vanderhaeghen
Dissimulatie, camouflage en spel: het huwelijksbanket van Maria de’ Medici (1600) en vroegmoderne mens-dierrelaties
Richard Calis
Puur natuur. Plant nabootsing en reproductie in de vroegmoderne tijd
Panel IIIB: Natuur in de tekst
Feike Dietz en Beatrix van Dam
“vande onuytsprekelijcke ondraechelijcke coude”. Weerservaringen in Gerrit de Veers logboek Waerachtighe beschryvinghe van drie seylagien
Arjan van Dalfsen
Semantische stambomen. Welke dieren betekenden hetzelfde in de vroegmoderne periode en hoe veranderen deze associaties?
Joke Spaans
Behemoth en Leviathan ontmaskerd
17.15-17.45: afsluiting en scriptieprijs
17.45-18.45 receptie